تامین کالای پتروشیمی یکی از بخشهای مهم در اجرای پروژههای پتروشیمی است؛ زیرا تجهیزات، قطعات و کالاهای مورد استفاده در این پروژهها باید علاوه بر تأمین بهموقع، با مشخصات فنی، استانداردها، الزامات ایمنی و شرایط عملیاتی پروژه مطابقت داشته باشند.
در پروژههای پتروشیمی، تأمین کالا صرفاً به خرید و تحویل یک محصول محدود نمیشود. بررسی مدارک مهندسی، شناسایی سازنده مناسب، دریافت پیشنهاد فنی و تجاری، ارزیابی تأمینکننده، کنترل متریال، بازرسی، مستندسازی و هماهنگی حمل، بخشهایی از فرآیند تأمین هستند.
شرکت کاررس با سابقه فعالیت در حوزه صنعت، معدن، نفت، گاز و انرژی، خدمات طراحی، تأمین تجهیزات، ساخت و اجرای پروژه را متناسب با نیاز و محدوده هر پروژه ارائه میکند.
کاررس از سال ۱۳۶۴ در تهران فعالیت خود را در حوزه پروژههای صنعتی آغاز کرده و خدمات طراحی، تأمین تجهیزات، ساخت و اجرای پروژه را در حوزههای صنعت، معدن، نفت، گاز و انرژی دنبال میکند. سایت رسمی کاررس نیز این مجموعه را دارای بیش از ۵۰ سال سابقه و بیش از ۵۰ پروژه موفق معرفی میکند.
سابقه پروژههای ثبتشده کاررس شامل فعالیت در پروژههای مرتبط با صنایع نفت و گاز و انرژی است. از جمله سوابق درج شده در سایت شرکت، پروژه تجهیزات پوشش گرم خط لوله ۳۶ اینچ برای شرکت ملی گاز ایران و پروژه خط پنجم سراسری گاز عسلویه ـ آغا جاری است.
رویکرد کاررس در تأمین، اتصال فرآیند تدارکات به طراحی، ساخت و اجرای پروژه است تا مشخصات فنی کالا، الزامات کیفی، مدارک ساخت، بازرسی و برنامه تحویل با نیازهای پروژه هماهنگ باشند.
یک تأمین کننده کالای پتروشیمی باید بتواند علاوه بر شناسایی منابع تأمین، پیشنهادهای فنی و تجاری را بررسی کرده و انطباق کالای پیشنهادی با نیاز پروژه را ارزیابی کند.
فرآیند تأمین معمولاً شامل مراحل زیر است:
بررسی مدارک مهندسی و مشخصات فنی
تعیین محدوده تأمین
تهیه RFQ یا درخواست استعلام
شناسایی سازندگان و منابع تأمین
دریافت پیشنهادهای فنی و تجاری
ارزیابی فنی کالا
بررسی شرایط تجاری
کنترل متریال و استانداردها
بررسی مدارک سازنده
پیگیری ساخت و تولید
بازرسی و آزمون
کنترل مدارک نهایی
بستهبندی و حمل
تحویل کالا
نوع کالاهای مورد نیاز به فرآیند، واحد عملیاتی، ظرفیت پروژه و محدوده کاری بستگی دارد و برای هر پروژه باید فهرست تأمین براساس مدارک مهندسی تعیین شود.
بسته به نوع پروژه، تأمین میتواند شامل کالاها و تجهیزات مختلفی باشد، از جمله:
تجهیزات مکانیکی
مخازن و تجهیزات تحت فشار
تجهیزات فرآیندی
برجهای فرآیندی
راکتورها
تجهیزات انتقال سیالات
تجهیزات و قطعات فلزی
سازههای فولادی
تجهیزات سفارشی ساختهشده براساس نقشه
قطعات و اقلام مورد نیاز واحدهای فرآیندی
تجهیزات جانبی و پشتیبان پروژه
انتخاب کالا باید براساس مشخصات واقعی پروژه انجام شود و صرفاً تشابه ظاهری یا قیمت پایینتر نمیتواند معیار مناسبی برای انتخاب باشد.
فرآیند تأمین با بررسی اسناد و مدارک پروژه آغاز میشود.
Datasheet، Material Specification، نقشهها، استانداردها، لیست تجهیزات، مشخصات فرآیندی و الزامات قراردادی باید پیش از استعلام بررسی شوند تا محدوده تأمین بهدرستی مشخص شود.
پس از مشخص شدن نیاز پروژه، اطلاعات فنی کالا در قالب RFQ برای سازندگان یا تأمینکنندگان ارسال میشود.
RFQ باید اطلاعات کافی برای ارائه یک پیشنهاد فنی و تجاری قابل بررسی را در اختیار تأمینکننده قرار دهد.
یکی از مهمترین مراحل تأمین کالای پتروشیمی، شناسایی منابع مناسب برای تأمین کالا است.
سابقه ساخت، توانایی فنی، ظرفیت تولید، امکانات کنترل کیفیت، تجربه پروژههای مشابه، توانایی تأمین متریال و قابلیت تحویل در زمان مورد نیاز باید مورد بررسی قرار گیرد.
پیشنهاد فنی دریافتشده باید با مشخصات پروژه تطبیق داده شود.
در این مرحله مواردی مانند جنس متریال، ابعاد، ظرفیت، فشار و دما، استاندارد ساخت، الزامات تست، مدارک فنی و Deviationهای احتمالی بررسی میشوند.
پس از بررسی فنی، پیشنهادهای تجاری از نظر قیمت، زمان تحویل، شرایط پرداخت، شرایط حمل، اعتبار پیشنهاد و سایر الزامات قرارداد مقایسه میشوند.
در پروژههای پتروشیمی انتخاب تأمینکننده صرفاً براساس کمترین قیمت میتواند ریسکهای فنی و اجرایی ایجاد کند.
بسته به نوع کالا، مدارکی مانند نقشه ساخت، گواهی متریال، محاسبات، مدارک جوشکاری، برنامه بازرسی و آزمون و گواهیهای مربوط به محصول باید بررسی شوند.
کنترل مدارک باعث میشود اطلاعات فنی کالای تحویلی قابل ردیابی و ارزیابی باشد.
در کالاهای سفارشی یا تجهیزاتی که براساس مشخصات پروژه ساخته میشوند، پیگیری برنامه تولید اهمیت زیادی دارد.
تأخیر در ساخت یک تجهیز میتواند روی نصب، راهاندازی و برنامه کلی پروژه اثر بگذارد؛ بنابراین وضعیت تولید باید در طول فرآیند تأمین کنترل شود.
بازرسی براساس نوع کالا و الزامات پروژه انجام میشود.
کنترل متریال، کنترل ابعادی، بازرسی ظاهری، کنترل جوش، آزمونهای غیرمخرب، تست فشار، تست عملکرد و بررسی پوشش سطحی از جمله مواردی هستند که بسته به نوع تجهیز میتوانند در برنامه بازرسی قرار بگیرند.
پس از تکمیل ساخت و تأیید نتایج بازرسی، کالا برای بستهبندی و حمل آماده میشود.
برای تجهیزات بزرگ و سنگین، روش بارگیری، بستهبندی، حمل، محدودیتهای مسیر و محل تخلیه باید پیش از ارسال بررسی شوند.
مشخصات فنی مهمترین مبنای ارزیابی کالای پتروشیمی است. هرگونه ابهام در این مشخصات میتواند در زمان ساخت، نصب یا بهرهبرداری باعث تغییرات و هزینههای اضافی شود.
بسته به نوع کالا، مشخصات مورد بررسی میتواند شامل موارد زیر باشد:
جنس و گرید متریال
فشار طراحی و کاری
دمای طراحی و کاری
ظرفیت
ابعاد و وزن
ضخامت
نوع اتصال
شرایط فرآیندی
الزامات خوردگی
الزامات جوشکاری
استاندارد ساخت
تستهای مورد نیاز
الزامات بازرسی
شرایط نصب
شرایط بهرهبرداری
الزامات بستهبندی و حمل
استاندارد مورد استفاده به نوع کالا، شرایط فرآیندی و الزامات پروژه بستگی دارد.
در پروژههای پتروشیمی ممکن است استانداردها و کدهایی مانند ASME، API، ASTM، AWS و سایر استانداردهای مورد پذیرش پروژه در طراحی، انتخاب متریال، ساخت، جوشکاری و بازرسی مورد استفاده قرار گیرند.
ذکر نام یک استاندارد بهتنهایی برای اثبات انطباق کالا کافی نیست.
باید مشخص باشد کالا براساس کدام استاندارد، Edition، Specification، کلاس متریال و الزامات فنی پروژه تولید یا تأمین شده است.
در بسیاری از پروژهها، مشخصات اختصاصی کارفرما و الزامات فنی پروژه نیز در کنار استانداردهای عمومی ملاک ارزیابی قرار میگیرند.
Traceability یا قابلیت ردیابی متریال، یکی از بخشهای مهم کنترل کیفیت در تأمین کالاهای پروژهای است.
در کالاهای حساس باید امکان ارتباط میان متریال اولیه، گواهیهای مربوط به آن، فرآیند ساخت و محصول نهایی وجود داشته باشد.
بسته به نوع کالا، مدارک زیر ممکن است در پرونده نهایی قرار گیرند:
Material Test Certificate
Certificate of Conformity
Welding Documentation
NDT Reports
Test Reports
Inspection Reports
Manufacturing Record
Final Data Book
بازرسی کالا باید براساس نوع تجهیز، ریسک فنی و الزامات قرارداد انجام شود.
در پروژههای صنعتی، ITP یا Inspection and Test Plan میتواند مراحل بازرسی و نقاط Hold Point، Witness Point و Review را مشخص کند.
بسته به نوع کالا، فعالیتهای بازرسی میتوانند شامل موارد زیر باشند:
کنترل متریال
کنترل ابعادی
بازرسی ظاهری
کنترل جوش
آزمونهای غیرمخرب
تست فشار
تست عملکرد
کنترل رنگ و پوشش
کنترل پلاک مشخصات
بررسی مدارک نهایی
در پروژههای احداث واحدهای جدید، تأمین کالا باید همزمان با پیشرفت طراحی و مهندسی پروژه برنامهریزی شود.
زمان تأمین تجهیزات و کالاهای Long Lead میتواند روی برنامه نصب و راهاندازی اثر مستقیم داشته باشد. به همین دلیل شناسایی اقلام دارای زمان ساخت طولانی و شروع بهموقع فرآیند تأمین اهمیت زیادی دارد.
هماهنگی میان مهندسی، تدارکات، سازندگان، بازرسی و حمل نیز باید از مراحل ابتدایی پروژه در نظر گرفته شود.
تأمین کالا فقط مربوط به پروژههای احداث واحد جدید نیست.
واحدهای فعال پتروشیمی نیز برای تعمیرات اساسی، جایگزینی تجهیزات، اصلاح خطوط، افزایش ظرفیت و نوسازی سیستمها به کالاهای مختلف نیاز دارند.
در این شرایط، تطبیق کالای جدید با تجهیزات موجود، ابعاد، اتصالات، شرایط فرآیندی و مشخصات سیستم اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در خرید عادی معمولاً قیمت، موجودی و زمان تحویل از معیارهای اصلی هستند؛ اما در تأمین پروژههای پتروشیمی، مجموعه گستردهتری از عوامل باید بررسی شود.
مهمترین معیارها عبارتاند از:
انطباق فنی
کیفیت ساخت
مشخصات متریال
استاندارد تولید
سابقه سازنده
قابلیت اطمینان
زمان تحویل
مدارک فنی
الزامات بازرسی
شرایط حمل
هزینه نهایی
ریسکهای اجرایی
به همین دلیل، تأمین کالای پتروشیمی بخشی از فرآیند مهندسی و اجرای پروژه است و نمیتوان آن را به خرید ساده کالا محدود کرد.
پروژههای پتروشیمی معمولاً با بخشهای مختلف زنجیره صنعت نفت و گاز ارتباط دارند و در بسیاری از پروژهها تأمین کالا باید با نیازهای سایر واحدها و تأسیسات هماهنگ باشد.
در پروژههای پالایشگاهی، فرآیند تأمین نیز براساس مشخصات فنی و الزامات اختصاصی پروژه انجام میشود و حوزه تأمین تجهیزات پالایشگاهی دامنه مستقلی دارد.
در پروژههای نیروگاهی نیز نوع کالا، مشخصات فنی و فرآیند تأمین تابع نیازهای همان پروژه است و تامین تجهیزات نیروگاهی بهصورت تخصصی بررسی میشود.
مجتمع های پتروشیمی شامل واحدهای فرآیندی و جانبی متعددی هستند و هر بخش میتواند به تجهیزات و کالاهای متفاوتی نیاز داشته باشد.
به همین دلیل، تأمین تجهیزات مجتمع پتروشیمی باید براساس محدوده دقیق پروژه، مشخصات مهندسی، لیست تجهیزات و برنامه اجرایی انجام شود.
سازههای فلزی مورد استفاده در پروژههای پتروشیمی نیز باید براساس نقشههای اجرایی، مشخصات متریال، الزامات ساخت، جوشکاری، بازرسی و پوشش تولید شوند.
در پروژههایی که بخشی از سازهها بهصورت سفارشی ساخته میشوند، ساخت سازه فلزی سنگین پتروشیمی نیز باید با برنامه مهندسی و نصب پروژه هماهنگ باشد.
انتخاب تأمین کننده مناسب فقط براساس قیمت انجام نمیشود.
سابقه فعالیت در پروژههای صنعتی، شناخت سازندگان، توانایی فنی، دسترسی به منابع تأمین، سیستم کنترل کیفیت، توانایی پیگیری ساخت، کنترل مدارک و مدیریت حمل از جمله معیارهای مهم هستند.
یک تأمین کننده حرفهای باید بتواند ارتباط میان کارفرما، تیم مهندسی، سازنده، واحد بازرسی و بخش حمل را در فرآیند تأمین مدیریت کند.
تأمین کالای پتروشیمی به مجموعه فعالیتهایی گفته میشود که برای شناسایی، انتخاب، خرید، کنترل، بازرسی و تحویل کالاها و تجهیزات مورد نیاز پروژههای پتروشیمی انجام میشود.
در این فرآیند، مشخصات فنی پروژه مبنای اصلی انتخاب کالا است. عواملی مانند فشار، دما، نوع سیال، جنس متریال، شرایط خوردگی، ظرفیت، ابعاد، استاندارد طراحی و شرایط بهرهبرداری میتوانند در انتخاب نهایی تأثیر داشته باشند.
برای بررسی درخواست تأمین، ارائه اطلاعات زیر میتواند فرآیند استعلام را دقیقتر کند:
نام کالا یا تجهیز
تعداد
Datasheet
مشخصات فنی
جنس و گرید متریال
استاندارد یا کد طراحی
نقشههای موجود
شرایط فرآیندی
محل تحویل
زمان مورد نیاز
الزامات بازرسی
مدارک مورد نیاز
شرایط بستهبندی و حمل
هرچه اطلاعات اولیه کاملتر باشد، امکان دریافت پیشنهادهای فنی و تجاری قابل مقایسه بیشتر خواهد بود.
تامین کالای پتروشیمی یک فرآیند تخصصی و چندمرحلهای است که از بررسی اسناد مهندسی و مشخصات فنی آغاز میشود و تا انتخاب منبع تأمین، ارزیابی پیشنهاد، کنترل ساخت، بازرسی، مستندسازی، حمل و تحویل ادامه پیدا میکند.
در این فرآیند، قیمت تنها یکی از معیارهای تصمیمگیری است و عواملی مانند کیفیت، متریال، استاندارد، سابقه سازنده، قابلیت اطمینان، زمان تحویل و مدارک فنی نیز باید همزمان بررسی شوند.
انتخاب یک شرکت تأمین کالای پتروشیمی که بتواند ارتباط میان بخش مهندسی، سازنده، بازرسی و حمل را مدیریت کند، میتواند ریسک های فنی و اجرایی فرآیند تأمین را کاهش دهد.
بررسی مشخصات فنی، تهیه RFQ، شناسایی منابع تأمین، دریافت پیشنهاد، ارزیابی فنی و تجاری، سفارش، کنترل ساخت، بازرسی، بررسی مدارک، حمل و تحویل از مراحل اصلی تأمین هستند.
بسته به نوع پروژه میتوان تجهیزات مکانیکی، تجهیزات فرآیندی، مخازن، مبدلهای حرارتی، راکتورها، برجها، تجهیزات فلزی، سازههای فولادی و کالاهای سفارشی را تأمین کرد.
خیر. قیمت باید در کنار انطباق فنی، کیفیت ساخت، سابقه سازنده، زمان تحویل، مدارک فنی، الزامات بازرسی و ریسکهای اجرایی بررسی شود.
زیرا نوع و گرید متریال باید با شرایط فرآیندی، فشار، دما، خوردگی و مشخصات فنی پروژه مطابقت داشته باشد و مدارک متریال نیز امکان ردیابی و کنترل آن را فراهم کنند.
نام کالا، تعداد، مشخصات فنی، Datasheet، متریال، استاندارد، نقشهها، شرایط فرآیندی، محل تحویل، زمان مورد نیاز و الزامات بازرسی از مهمترین اطلاعات مورد نیاز برای استعلام هستند.
بسته به محدوده قرارداد و الزامات پروژه، فرآیند تأمین میتواند شامل برنامهریزی و انجام بازرسی، کنترل متریال، آزمونها، بررسی مدارک و تأیید نهایی پیش از تحویل باشد.
در تأمین پروژههای پتروشیمی، کالا باید از نظر مشخصات فنی، متریال، استاندارد، کیفیت ساخت، مدارک، بازرسی و شرایط تحویل با الزامات پروژه مطابقت داشته باشد؛ بنابراین فرآیند بسیار فراتر از خرید معمولی است.
